Τι κρύβεται κάτω από τους λιωμένους πάγους και πόσο απειλεί την ανθρωπότητα;

Η επιστημονική κοινότητα εξετάζει το ενδεχόμενο η επόμενη πανδημία να μην προέλθει από νυχτερίδες ή πτηνά, αλλά από υλικά κρυμμένα μέσα στους παγετώνες που λιώνουν, σύμφωνα με νέα επιστημονικά δεδομένα.

Μία γενετική ανάλυση ιζημάτων από τη λίμνη Hazen, τη μεγαλύτερη λίμνη γλυκού νερού στον Αρκτικό Κύκλο, υποδεικνύει ότι ο κίνδυνος μετάδοσης κάποιου ιού – στο σενάριο που ο ιός μολύνει για πρώτη φορά έναν νέο ξενιστή – ίσως είναι υψηλότερος κοντά σε παγετώνες που λιώνουν.

Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι, καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται παγκοσμίως λόγω της κλιματικής αλλαγής, γίνεται όλο και πιο πιθανό οι ιοί και τα βακτήρια που έχουν εγκλωβιστεί στους παγετώνες και το μόνιμο στρώμα πάγου να «ξαναξυπνήσουν» και να μολύνουν την κοντινή άγρια πανίδα, ιδίως όταν οι περιοχές που ευδοκιμούν τα ζώα μετατοπίζονται πιο κοντά στους πόλους.

Για παράδειγμα, το 2016 μια επιδημία άνθρακα στη βόρεια Σιβηρία που σκότωσε ένα παιδί και μόλυνε τουλάχιστον επτά άλλους ανθρώπους αποδόθηκε σε ένα κύμα καύσωνα που έλιωσε τον μόνιμο πάγο και εξέθεσε ένα μολυσμένο κουφάρι ταράνδου. Πριν από αυτό, το τελευταίο κρούσμα στην περιοχή είχε εκδηλωθεί το 1941.

Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο Proceedings of the Royal Society B, υπέδειξε ότι ο κίνδυνος μετάδοσης των ιών σε νέους ξενιστές ήταν υψηλότερος σε τοποθεσίες κοντά σε περιοχές όπου εισρέουν μεγάλες ποσότητες παγετώδους λιωμένου νερού – μια κατάσταση που γίνεται πιο πιθανή καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται.

Άλλες πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι άγνωστοι ιοί μπορεί να παραμονεύουν στον πάγο των παγετώνων. Για παράδειγμα, πέρυσι, ερευνητές του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο στις ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι βρήκαν γενετικό υλικό από 33 ιούς – 28 από τους οποίους ήταν νέοι – σε δείγματα πάγου που ελήφθησαν από το οροπέδιο του Θιβέτ στην Κίνα. Με βάση τη θέση τους, οι ιοί εκτιμήθηκαν ότι είναι ηλικίας περίπου 15.000 ετών.

Το 2014, επιστήμονες του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας στην Aix-Marseille κατάφεραν να αναβιώσουν έναν γιγαντιαίο ιό που απομόνωσαν από τον μόνιμο πάγο της Σιβηρίας, καθιστώντας τον ξανά μολυσματικό για πρώτη φορά μετά από 30.000 χρόνια. Ο συγγραφέας της μελέτης, Jean-Michel Claverie, δήλωσε τότε στο BBC ότι η έκθεση τέτοιων στρωμάτων πάγου θα μπορούσε να είναι «συνταγή για καταστροφή».

Η κλιματική αλλαγή προβλέπεται να μεταβάλει το εύρος των υφιστάμενων ειδών, φέρνοντας ενδεχομένως νέους ξενιστές σε επαφή με αρχαίους ιούς ή βακτήρια με άγνωστα για τον ανθρώπινο οργανισμό αποτελέσματα.

Με πληροφορίες από Guardian