Πως η κλιματική αλλαγή απειλεί την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά;

Τα άλατα που βρίσκονται στη γη της Μεσοποταμίας σε συνδυασμό με τις συνεχώς αυξανόμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής απειλούν την πολιτιστική κληρονομιά του Ιράν.

Σε κείμενα σφηνοειδούς γραφής υπάρχουν αναφορές για το επάγγελμα του συλλέκτη αλατιού και περιγραφές της χρήσης του στα πάντα – από τη συντήρηση του φαγητού έως την υγειονομική φροντίδα και τις τελετουργίες.

Η αλατότητα του εδάφους μπορεί να αποδειχτεί χρήσιμη για τους αρχαιολόγους σε κάποιες περιπτώσεις, αλλά και καταστροφική. Τα άλατα που χαρακτηρίζονται «επιθετικά» καταστρέφουν τα αρχαιολογικά μνημεία, «καταστρέφουν τα τούβλα, τις πλάκες με τη σφηνοειδή γραφή, καταστρέφουν τα πάντα».  Η καταστροφική δύναμη του άλατος μεγαλώνει καθώς οι συγκεντρώσεις αυξάνονται, εν μέσω λειψυδρίας που έχουν προκαλέσει τόσο η κατασκευή φραγμάτων από Τουρκία και Ιράν, όσο και τα χρόνια κακοδιαχείρισης των υδάτινων πόρων στο Ιράκ.

Ο μιναρές του Μεγάλου Τζαμιού της Σαμάρρα διαβρώνεται από τις αμμοθύελλες. Φωτ: Anadolu Agency/Getty Images

Η κλιματική κρίση είναι το άλλο πρόβλημα. Το Ιράκ γίνεται όλο και πιο ζεστό και με μεγαλύτερη ξηρασία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις των Ηνωμένων Εθνών, η ετήσια θερμοκρασία θα έχει αυξηθεί έως το 2050 κατά δύο βαθμούς, με περισσότερες μέρες ακραίας ζέστης άνω των  50C, υπερδιπλάσιες αμμοθύελλες (από 120 σε περίπου 300) και μείωση των ετήσιων βροχοπτώσεων κατά 17%.

Ένα σημείο που παρουσιάζει σημαντική φθορά είναι η Βαβυλώνα, πρωτεύουσα του Βαβυλωνιακού κράτους, μνημείο σήμερα παγκόσμιας κληρονομίας από την Unesco, όπου ένα στιλπνό στρώμα αλάτων καλύπτει τα λασπότουβλα, ηλικίας 2.600 ετών.  Στο ναό τής Ιστάρ για παράδειγμα, της θεάς της αγάπης και του πολέμου για τους Σουμέριους, η βάση των τοιχωμάτων του είναι υπό κατάρρευση. Στα βάθη του λεπτού τοίχου, τα άλατα συγκεντρώνονται μέχρι που κρυσταλλοποιούνται, προκαλώντας ρωγμές και διάλυση των τούβλων.

Η αρχική πύλη της Ιστάρ στη Βαβυλώνα. Φωτογραφία: Véronique de Viguerie/Getty Images

Άλλες περιοχές μεγάλης αρχαιολογικής σπουδαιότητας που απειλούνται, είναι η Σαμάρα, επίσης στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Unesco, αλλά και η Umm al-Aqarib.

Φέτος, το Ιράκ έχασε ένα μέρος από την πολιτιστική κληρονομιά του. Στην άκρη της ερήμου, περίπου 150 χιλιόμετρα από τη Βαβυλώνα, βρίσκεται μια έκταση αλατιού που κάποτε ήταν η λίμνη Sawa, της οποίας τα νερά φιλοξενούσαν τουλάχιστον 31 είδη πτηνών.  Πλέον είναι παντελώς ξηρή, εξαιτίας της υπερεκμετάλλευσης του νερού της από τις γύρω φάρμες και της κλιματικής αλλαγής.

Πηγή: Guardian